Efektywność ściągalności podatków jako jeden z istotnych elementów wzrostu gospodarczego

Efektywność ściągalności podatków jako jeden z istotnych elementów wzrostu gospodarczego

Podatki odgrywają kluczową rolę w finansowaniu zadań publicznych, takich jak edukacja, ochrona zdrowia czy budowa i utrzymanie infrastruktury. Jednocześnie jak powszechnie wiadomo samo ustanowienie wysokich stawek podatkowych nie gwarantuje, że automatycznie dochody skarbu państwa się zwiększą (np. fenomen krzywej Laffera). Poziom opodatkowania oraz efektywność ściągalności podatków są zatem nieodłącznym elementem zdrowej gospodarki i rozsądnej polityki gospodarczej.

Efektywność ściągalności podatków dotyczy przede wszystkim zdolności organów podatkowych do pobierania należności fiskalnych zgodnie z prawem, minimalizując przy tym koszty całego procesu (głównie administracyjne). Jest to miara, która określa skuteczność systemu podatkowego w generowaniu dochodów dla państwa.

Skuteczna ściągalność podatków jest kluczowa dla zapewnienia środków finansowych dla funkcjonowania instytucji publicznych i sfery usług zapewnianych przez państwo: edukacji, opieki zdrowotnej, infrastruktury komunalnej, transportowej  i technicznej. Obszary te wymagają stabilnych, pewnych źródeł finansowania. A źródłami tymi są w zasadzie wyłącznie podatki oraz w niewielkim stopniu pomoc zewnętrzna (międzynarodowa). 

Efektywny system podatkowy powinien być sprawiedliwy dla wszystkich obywateli, w szczególności dla przedsiębiorców. Jeśli niektórzy – w tym zwłaszcza wielkie ponadnarodowe podmioty gospodarcze – unikają płacenia podatków, to ciężar fiskalny spada na pozostałych podatników, co prowadzi do realnych nierówności dochodowych oraz ogólnego poczucia niesprawiedliwości. Destabilizuje to system ekonomiczny oraz społeczny.

Właściwa ściągalność podatków może również wpływać na pobudzanie wzrostu gospodarczego. Poprawa zdolności państwa do zbierania podatków może zwiększyć zaufanie inwestorów i stabilność makroekonomiczną, co sprzyja długoterminowemu rozwojowi gospodarczemu. Wpływa pozytywnie na zagwarantowanie ciągłości finansowania nie tylko odpowiedniego poziomu usług sfery publicznej, ale także kluczowych inwestycji państwowych (np. budowy lotnisk czy portów). Pośrednio wpływać może również dodatnio na popyt wewnętrzny.

Czynniki wpływające na efektywność ściągalności podatków to:

  1. Prostota i jasność prawa podatkowego. Skomplikowane przepisy podatkowe mogą prowadzić do (i ułatwiać) unikania ich płacenia. Przejrzyste przepisy podatkowe ułatwiają zarówno organom podatkowym, jak i podatnikom przestrzeganie prawa.
  1. Efektywność administracyjna. Skuteczne zarządzanie organami podatkowymi, stosowanie nowoczesnych technologii, jak również odpowiednie przeszkolenie personelu wpływają na jakość procesu ściągania podatków.
  1. Edukacja społeczna. Wysoki poziom świadomości podatkowej wśród obywateli może wydatnie zmniejszyć liczbę przypadków braku przestrzegania prawa fiskalnego oraz zwiększyć zaufanie wobec całego systemu stanowienia i poboru danin publicznych.
  1. Egzekucja, czyli ściganie przypadków unikania wykonywania zobowiązań podatkowych. Działania takie jak wprowadzanie racjonalnych przepisów i wzmacnianie organów egzekucyjnych, jak również konsekwentne ściganie osób łamiących prawo podatkowe mogą odstraszyć potencjalnych przestępców, a tym samym zwiększyć przychody państwa.

Efektywność ściągalności podatków odgrywa zatem istotną rolę w gospodarce narodowej i w całym państwie, w szczególności zaś  ma wpływ na jego zdolność do realizacji podstawowych celów. Stworzenie skutecznego systemu podatkowego wymaga ścisłej współpracy między organami podatkowymi, podatnikami oraz innymi zainteresowanymi stronami. Poprawa ściągalności podatków może przynieść korzyści zarówno podatnikom, jak i państwu, przyczyniając się do zrównoważonego wzrostu gospodarczego i społecznego.

Polskie Towarzystwo Gospodarcze opowiada się za rozsądnym, uwzględniającym możliwości przedsiębiorców (szczególnie z sektora MŚP), systemem podatkowym, a co najważniejsze za równym traktowaniem podmiotów małych i tych największych (trans-narodowych korporacji). Niestety dostrzegamy od wielu lat funkcjonującą w praktyce dyskryminację mikro-, małych i średnich polskich przedsiębiorców, zwłaszcza w obszarze podatków CIT oraz VAT. Wzywamy rządzących do niezwłocznego zajęcia się tym tematem.