Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gospodarczego w sprawie problemu współpracy Poczty Polskiej z Chinami

Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gospodarczego w sprawie problemu współpracy Poczty Polskiej z Chinami

Stanowisko do pobrania w formie pliku PDF (treść stanowiska poniżej)

 

Warszawa 04.03.2024 r.

 

Polskie Towarzystwo Gospodarcze
ul. Wiejska 16 lok. 2
00-490 Warszawa

 

 

                                                                                                                        Szanowny Pan
                                                                                                                        Mirosław Suchoń
                                                                                                                        Przewodniczący Komisji Infrastruktury

 

Szanowny Panie Przewodniczący,

w związku z zaplanowanym na dzień 5 marca 2024 r. posiedzeniem Komisji Infrastruktury, na którym ma dojść pierwszego czytania poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy prawo pocztowe oraz ustawy o zmianie ustawy prawo pocztowe niniejszym proszę przyjąć stanowisko Polskiego Towarzystwa Gospodarczego.

Polskie Towarzystwo Gospodarcze od 2018 r. aktywnie działało na rzecz uszczelnienia polskiego systemu podatkowego w obszarze podatku VAT w zakresie zakupów e-commerce z platform typu market place spoza Unii Europejskiej. W naszej ocenie zagadnienia z tym związane mają istotne znaczenie nie tylko dla strat w zakresie podatku VAT dla Skarbu Państwa, ale również dla kondycji finansowej samej Poczty Polskiej, jak również mają bardzo istotne znaczenia dla zapewnienia dla polskich małych i średnich przedsiębiorstw uczciwych warunków konkurowania z przedsiębiorstwami spoza granic Unii Europejskiej, a zwłaszcza z Azji Dalekowschodniej. W niniejszym piśmie pragniemy zwrócić Państwa uwagę na główne aspekty tego zagadnienia w zakresie kondycji finansowej Poczty Polskiej, uważamy, że rozwiązanie przedmiotowego problemu mogłoby istotnie poprawić tę kondycję z pożytkiem nie tylko dla samej Poczty, ale również dla budżetu państwa (poprzez zmniejszenie dotacji budżetowej z uwagi na mniejsze straty Poczty Polskiej).
Jednocześnie pragniemy zauważyć, że obecnie obowiązujący model świadczenia pocztowych usług powszechnych w Polsce jest przestarzały i wymaga niezwłocznej reformy, która nie tylko spowodowałaby obniżenie strat Poczty Polskiej, a tym samym dotacji Skarbu Państwa, ale również spowodowałaby wzrost jakości usług Poczty, wzrost zadowolenia jej klientów i przyspieszenie tempa ekonomicznego rozwoju kraju z korzyścią dla ogółu społeczeństwa i przedsiębiorców.

Poniżej znajduje się krótkie rozwiniecie sygnalizowanych wyżej zagadnień.

 

1. Wolumen zagraniczny i dochody z tytułu rozliczeń celnych i VAT.
PROBLEM:

PP obsługuje miliony przesyłek ecommerce nadawanych za granicą (Chiny) jako tańsze tradycyjne przesyłki listowe z korespondencją (a nie droższe paczki). Skutkiem czego wynagrodzenie pobierane przez PP jest niskie (na skutek wymagań międzynarodowych wynosi około 70% stawki krajowej tj. 2,73 zł netto – dane za 2022 dla najtańszego listu), co w wielu przypadkach przesyłek z Chin nie pokrywa średniego kosztu doręczenia takiej przesyłki listowej w wysokości 4,57 zł netto (dane ze sprawozdania regulacyjnego za rok 2022). Jednocześnie przesyłki te z uwagi na milionowe wolumeny i przestarzałą ręczną technikę pobierania VAT rzadko kiedy (znikomy ułamek procenta) podlegają wymaganemu prawem opodatkowaniu VAT w Polsce, czemu równocześnie towarzyszy brak pobierania przez PP należnych PP opłat za obsługę celną (33,50 zł brutto w roku 2024). W efekcie straty ponosi budżet państwa (ubytek w VAT) i PP w dwójnasób tj. poprzez brak poboru należnych opłat i jednocześnie konieczność doręczenia ogromnego wolumenu „kłopotliwych” listów (Listy z ecommerce z Chin są utrapieniem listonoszy, często są nieporęczne, cięższe i źle adresowane co oznacza zwiększony nakład pracy listonosza w stosunku do podobnych listów nadawanych w Polsce) .po stawkach, które często nie pokrywają kosztów doręczenia. Problemu tego nie rozwiązały nowe regulacje wdrożone przez Unię Europejską.
Jednocześnie lektura sprawozdań regulacyjnych Poczty Polskiej budzi ogromne zdumienie w zakresie współpracy Poczty Polskiej z Pocztą Chińską w zakresie tranzytu przesyłek listowych. Zgodnie z częściowo jawnymi danymi z tych sprawozdań publikowanymi przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w roku 2022 (dane za rok 2023 nie są jeszcze dostępne) Poczta Polska odnotowała ujemny zwrot z zaangażowanego kapitału w obszarze tranzytu przesyłek listowych Poczty Chińskiej na poziomie -30790% (słownie: minus trzydzieści tysięcy siedemset procent), co jest wynikiem ponad dziesięciokrotnie gorszym od wyniku w roku 2021. Oznacza to, że na każdy jeden tysiąc złotych zaangażowanych w obsługę tej współpracy przez Pocztę Polską, nasz narodowy operator pocztowy uzyskał trzysta siedem tysięcy dziewięćset złotych straty.

Jednocześnie zdziwienie budzi wysoka różnica w sposobie alokacji kosztów przesyłek zagranicznych i przesyłek krajowych kosztów w zakresie najtańszych listów zwykłych ekonomicznych o formacie S wynosi i kosztu doręczenia listów nadanych za granicą. W obu przypadkach koszt jest ten podobny (4,58zł i 4,57 zł), co nie powinno mieć miejsca, gdyż w przypadku listów nadanych za granicą jest to uśredniona wartość obejmująca wszystkie kategorie (a nie tylko najtańsze) listów zwykłych ale również wszystkie kategorie listów poleconych (koszt doręczenia najtańszego poleconego listu krajowego Poczta Polska wylicza na kwotę 7,87zł), a także z uwagi na fakt, ze lisy z towarami są droższe w obsłudze od prostej kilkustronicowej korespondencji w najtańszych listach krajowych. Fakt zbiorczego przekazywania listów nadanych za granicą oczywiście redukuje koszty, ale nie uzasadnia, aż redukcji kosztów całego wolumenu do poziomu najtańszych krajowych listów zwykłych.

ROZWIĄZANIE:

Udoskonalenie metod sprawdzania i przedstawiania organom skarbowym do opodatkowania przesyłek listowych z zagranicy i wdrożenie rozwiązań informatycznych skutkujących zwiększoną efektywnością i szczelnością naliczania opłat i podatków (m.in. poprzez automatyzację z wykorzystaniem AI i uczenia maszynowego, systemu notyfikacji zdalnej obowiązku podatkowego dla adresatów i możliwości płacenia online). W efekcie dojdzie zapewne do spadku wolumenu (co oznacza spadek straty generowanej na doręczeniu), ale pozostały wolumen przyniesie zwiększony dochód PP z tytułu naliczania opłat i zwiększone dochody budżetu państwa z tytułu VAT. Jednocześnie zapewne wzrośnie krajowy wolumen podobnych przesyłek, które są sprzedawane po wyższych (rentownych cenach).
Powyższe rozwiązanie zostało wdrożone w Szwecji (https://www.postnord.se/en/private/receiving/collect/from-another-country/) , co prawda inicjalna, niewłaściwa, radykalna i szybka metoda wdrożenia nowych rozwiązań spowodowała wielkie problemy z koniecznością zwrotu do Chin setek tysięcy listów i licznymi skargami, lecz finalnie sytuacja się ustabilizowała, na skutek zmiany nawyków społeczeństwa i zmniejszenia wolumenu straty na obsłudze przesyłek z Chin uległy zmniejszeniu, a wpływy z VAT i obsługi celnej przesyłek przez PostNord uległy zwiększeniu.
Ponadto audytu wymagają zasady rozliczania przesyłek zagranicznych zarówno kierowanych na obszar Polski jak i będących przedmiotem tranzytu przez obszar Polski ze szczególnym uwzględnieniem przesyłek nadawanych z terenu lub na rzecz Chin.

2. Reforma sposobu świadczenia usług powszechnych.

PROBLEM:

Zgodnie z rachunkowością regulacyjną PP ponosi wysokie straty na usługach powszechnych, co oznacza wysokie obciążenie dla budżetu państwa. Zjawisko to będzie się pogłębiać w najbliższych latach, co w efekcie będzie oznaczać, że średni koszt listu (zwykłego i poleconego) będzie zbliżony lub wyższy od rynkowej ceny usługi kurierskiej, która jest świadczona w znacznie wyższym standardzie jakościowym.

ROZWIĄZANIE:

Zgodnie z ogólnoeuropejską tendencją problem ten można ograniczyć poprzez modyfikację parametrów doręczeń wymaganych przez prawo (np. Wielka Brytania1), zwiększenie możliwości wykorzystania automatów w doręczeniach (w również tym podmiotów trzecich lub własnych, które zgodnie z prawem pocztowym mogą być instalowane nieodpłatnie na nieruchomościach jednostek sektora finansów publicznych, zmiany takie planuje się wprowadzić Niemczech2) i sprzedaż usług premium towarzyszących tym usługom (np. na dodatkowo płatne życzenie adresata doręczenie w określone dni, doręczenie do automatu, doręczenie ponowne itd., rozważania o takich rozwiązaniach prowadzi się m.in. w Wielkiej Brytanii3 ). Jednoczesne zwiększenie tempa uruchomienia doręczeń elektronicznych spowoduje spadek wolumenu usług tradycyjnych, ale z drugiej strony zwiększenie ich jakości (mniejsze obciążenie sieci pocztowej PP), umożliwi racjonalizację zatrudnienia i efektywniejsze wykorzystanie zasobów. Powyższym reformom powinna towarzyszyć zmiana w zakresie modelu funkcjonowania placówek pocztowych, gdzie ciężar powinien być przesuwany na zyskowne usługi i sprzedaż, a działalność stricte pocztowa powinna, z biegiem czasu, przestać być wiodąca, co spowodowałoby redukcję kosztu utrzymania sieci placówek pocztowych. Zwiększenie tempa cyfryzacji doręczeń, spowoduje niezależnie od poprawy działania PP, szybszy rozwój kraju (tańsze, szybsze, pewniejsze i efektywniejsze dla nadawców, PP i adresatów doręczenia sądowe, administracyjne itd.).

Mam głęboką nadzieję, że przedstawione wyżej stanowisko PTG oraz zaproponowane rozwiązania znajdą odzwierciedlenie w pracach Komisji.

 

Z poważaniem,
Tomasz Janik

Prezes Polskiego Towarzystwa Gospodarczego